کابل شبکه لگراند: تفاوت CCA، تمام مس، تست چنل و تست پرمننت

در بازار ایران چهار نوع کابل شبکه لگراند Cat6 با نام‌های «CCA»، «تمام مس»، «تست چنل» و «تست پرمننت» فروخته می‌شود و اختلاف قیمتشان تا نزدیک سه برابر می‌رسد. فروشنده معمولاً می‌گوید «هر چهارتا Cat6 هستند» و همین جمله، هم درست است و هم گمراه‌کننده. این راهنما دقیقاً می‌گوید تفاوت در چیست، کدام را برای چه پروژه‌ای بردارید، و چطور جلوی گران‌ترین اشتباه این حوزه را بگیرید: کابل‌کشی دوباره‌ی یک ساختمان.

چهار پله‌ی کیفیت، از ارزان به گران

این چهار نام دو چیز متفاوت را توصیف می‌کنند. «CCA» و «تمام مس» درباره‌ی جنس هادی حرف می‌زنند، ولی «تست چنل» و «تست پرمننت» درباره‌ی سخت‌گیری آزمونی که کابل از آن سربلند بیرون آمده است. هر چهار محصول مسی‌اند، به‌جز اولی.

CCA چیست و چرا این‌قدر ارزان است

CCA مخفف Copper Clad Aluminium است: مغز سیم آلومینیوم است و فقط لایه‌ی نازکی مس روی آن نشسته. چون سیگنال فرکانس‌بالا بیشتر از پوسته‌ی هادی عبور می‌کند (اثر پوستی)، این کابل در تست‌های سرسری خودش را خوب نشان می‌دهد و خریدار فکر می‌کند معامله‌ی خوبی کرده است.

مشکل جای دیگری است. رسانایی آلومینیوم حدود ۶۰٪ مس است، پس مقاومت الکتریکی همان کابل نزدیک به ۱٫۷ برابر می‌شود. تا وقتی فقط داده رد و بدل می‌شود کسی متوجه نمی‌شود؛ اما لحظه‌ای که برق هم از همان کابل عبور کند — یعنی PoE — این عدد خودش را نشان می‌دهد.

سه ایراد دیگر CCA که کمتر گفته می‌شود:

• شکنندگی. آلومینیوم خم شدن را دوست ندارد. سیمی که پشت پچ‌پنل چند بار جمع و باز شود، از داخل می‌شکند بی‌آنکه روکش تغییری کند. عیب‌یابی چنین خرابی‌ای ساعت‌ها وقت می‌گیرد.
• اتصال ضعیف در کیستون. پانچ‌داون برای مس طراحی شده است؛ آلومینیوم زیر فشار جا می‌دهد و اتصال با گذر ماه‌ها شل می‌شود.
• گرمای بیشتر در دسته‌کابل. وقتی چند ده کابل PoE در یک سینی کنار هم بروند، حرارت بالاتر CCA در وسط دسته جمع می‌شود.

خلاصه: CCA برای پچ کوتاه و کار موقت اشکالی ندارد. برای کابل‌کشی ثابت داخل دیوار، به‌ویژه با PoE، انتخاب اشتباهی است — نه چون کار نمی‌کند، بلکه چون وقتی خراب شود دیوار باید دوباره باز شود. هر چهار نوع با قیمت روز در دسته‌ی کابل شبکه کنار هم آمده‌اند.

چطور CCA را قبل از خرید تشخیص بدهیم

سه روش که همان‌جا در مغازه قابل انجام است:

1. تراش هادی. نوک سیم را با کاتر بتراشید. اگر زیر لایه‌ی مسی سفید یا نقره‌ای دیدید، آلومینیوم است. این قطعی‌ترین روش است.
2. وزن جعبه. یک جعبه‌ی ۳۰۵ متری Cat6 UTP تمام مس حدود ۱۰ تا ۱۱ کیلوگرم است؛ همان جعبه با هادی CCA حدود ۶ تا ۷ کیلوگرم. اختلاف آن‌قدر زیاد است که با بلند کردن هم حس می‌شود.
3. خم و شکست. ده سانتی‌متر سیم را چند بار تا و باز کنید. مس نرم می‌ماند؛ CCA زود می‌شکند.

روش‌هایی که کار نمی‌کنند: آهن‌ربا (نه مس و نه آلومینیوم جذب نمی‌شوند) و تست سرعت با یک لپ‌تاپ در فاصله‌ی کوتاه (هر دو کابل در ۵ متر گیگابیت می‌دهند).

«تست چنل» و «تست پرمننت» دقیقاً یعنی چه

این دو اصطلاح از استاندارد کابل‌کشی ساختمانی می‌آیند و به دو روش اندازه‌گیری اشاره دارند، نه به دو جنس کابل.

لینک پرمننت (Permanent Link)

فقط بخش ثابت کابل‌کشی سنجیده می‌شود: از پچ‌پنل تا پریز دیواری، حداکثر ۹۰ متر، بدون پچ‌کوردهایی که بعداً وصل می‌شوند. چون سهم پچ‌کورد از خطا حذف شده، حد مجاز افت سیگنال سخت‌گیرانه‌تر است. کابلی که این آزمون را پاس کند، حاشیه‌ی اطمینان بیشتری برای شما باقی می‌گذارد.

چنل (Channel)

کل مسیر سنجیده می‌شود: پچ‌کورد سمت رک، به‌علاوه‌ی کابل ثابت، به‌علاوه‌ی پچ‌کورد سمت کاربر — مجموعاً تا ۱۰۰ متر. چون قطعات بیشتری در مسیرند، استاندارد کمی آسان‌تر می‌گیرد.

پس ترتیب کیفیت این است: تست پرمننت بالاتر از تست چنل، و هر دو بالاتر از «تمام مس»ِ بدون گواهی آزمون. اختلاف قیمت هم دقیقاً همین ترتیب را دنبال می‌کند.

UTP یا SFTP؟

حرف دوم انتخاب، شیلد است. UTP بدون شیلد است و برای اکثر محیط‌های اداری کافی است. SFTP هم شیلد کلی دارد و هم فویل روی هر زوج.

SFTP فقط وقتی معنی می‌دهد که یکی از این‌ها برقرار باشد:

• کابل شبکه در همان سینی یا داکتِ کابل برق می‌رود.
• محیط صنعتی است: موتور، اینورتر، جوشکاری، آسانسور.
• مسیر از کنار تابلو برق یا بالابر رد می‌شود.

متری بخرم یا حلقه‌ی ۳۰۵ متری؟

حلقه‌ی ۳۰۵ متری (۱۰۰۰ فوت، واحد استاندارد کارخانه) همیشه قیمت هر متر پایین‌تری دارد. قاعده‌ی ساده:

یک نکته که به قیمت ربطی ندارد: کابل هر حلقه از یک بچ تولید است. اگر ۲۰ پریز را با دو حلقه‌ی متفاوت بزنید و بعد مشکلی پیش بیاید، عیب‌یابی سخت‌تر می‌شود. برای یک طبقه، تا جای ممکن از یک حلقه استفاده کنید.

چقدر کابل سفارش بدهم؟

برآورد سرانگشتی که در پروژه‌های واقعی جواب می‌دهد:

میانگین فاصله‌ی هر پریز تا رک × تعداد پریزها × ۱٫۲ = متراژ سفارش

آن ضریب ۱٫۲ برای مسیر واقعی است، نه خط مستقیم روی نقشه: بالا رفتن از دیوار، دور زدن ستون، حلقه‌ی سرویس داخل رک و خطای برش. کسانی که این ضریب را نمی‌گذارند، تقریباً همیشه در پریز آخر کابل کم می‌آورند.

برای وصل کردن دستگاه‌ها داخل رک هم به پچ‌کورد آماده نیاز دارید؛ سوکت زدن دستیِ کابل مغزی برای پچ‌کورد نه استاندارد است و نه دوام دارد.

پرسش‌های پرتکرار